Creëer vonkjes, geen vinkjes
Henk, jij noemt jezelf een ‘Edupreneur’. Waarom past die term zo goed bij jou?
“Voor mij gaat leren over ondernemend gedrag. Pas wanneer je durft te ontdekken, fouten te maken, te proberen en door te zetten, dán leer je echt. En precies dat stimuleer je met innovatieve leerprocessen. Daarom noem ik mezelf Edupreneur: ik wil ondernemerschap en leren onlosmakelijk met elkaar verbinden.”
Je vraagt je af of het onderwijs nog past bij de mindset van jongeren. Waarom?
“Omdat de problemen hetzelfde zijn als twintig jaar geleden. Marc Prensky introduceerde toen al Game-Based Learning. Hij liet zien hoe games leerprocessen versterken. Dat is nog steeds actueel — en toch gebeurt er nog altijd te weinig mee. Het onderwijs blijft vastzitten in oude structuren, alsof we nog in een Sovchozencultuur leven: centraal geleid, weinig ruimte voor het individu.”
“Het moet niet gaan om de docent, maar om het leerproces.”
Het onderwijs investeert veel in docenten. Jij plaatst daar een kanttekening bij.
“Ja. We stoppen bakken met geld in het aantrekken en ondersteunen van docenten, maar we vergeten te kijken naar het leerproces zelf. De docent staat centraal, terwijl het zou moeten gaan om hoe kinderen leren. Ik pleit al jaren voor een Ministerie van Leren. Niet van Onderwijs. Als je leert hoe je moet leren, kun je iets pas écht toepassen. En dan kun je het hele systeem veel goedkoper en effectiever inrichten.”
Wat betekent spelenderwijs leren voor jou?
“Spelenderwijs leren is niet zomaar spelen. Ik hoor mijn kleinzoon nog zeggen na zijn eerste dag kleuterschool: ‘Ik heb alleen maar gespeeld!’ Maar dat is anders. Spelenderwijs leren heeft een doel. Mijn Learngames hebben regels, maar binnen die regels ben je vrij. Net als in het echte leven. Je denkt na over wat je doet, wat je ervaart, hoe je interpreteert.”
“Onderwijs is efficiënt, maar niet effectief.”
Je zegt dat het onderwijs te weinig inspeelt op wat ouders verwachten.
“Ouders hebben allemaal tien jaar ervaring in het onderwijs — als leerling. Ze denken vaak dat ze weten hoe het moet, maar weten niet altijd wat leren werkelijk betekent. Het effectiever maken van leerprocessen is veel moeilijker dan het verbeteren van onderwijs. En vooral: harder werken is niet hetzelfde als beter leren. Er is een groot verschil tussen wat ik onderwijs en wat jij leert.”
Waar zie je dat het misgaat?
“Kijk naar het mbo. Daar leren studenten het meest op hun stage, niet op school. De beste leerprocessen vinden plaats buiten de muren van het onderwijs, terwijl die plekken nauwelijks worden beloond. Hetzelfde geldt voor taal leren: een paar weken in Frankrijk levert meer op dan drie jaar school-Frans.”
“Ik ben gepassioneerd over fouten maken.”
Waarom hecht je zoveel waarde aan fouten maken?
“Omdat fouten de snelste leermomenten zijn die we kennen. Jonge leeuwen leren jagen door mis te slaan; wij leren door te falen. Daarom ontwikkel ik games en rollenspellen waarin studenten opgaan in de situatie. Ze krijgen inzichten in een onderwerp én in hun eigen gedrag. Dat haal je niet uit een boek.”
Het Leerpretpark: een plek om te experimenteren
Hoe kijk jij naar het concept van een Leerpretpark?
“Voor mij is dat een omgeving vol leerattracties: plekken waar je onverwachte dingen mag doen, waar fouten welkom zijn en waar je kunt ontdekken. Scholen kunnen dat vaak niet bieden. Het Rensenpark wél. Daar gebeurt van alles, al beseffen veel partijen niet eens dat ze leerervaringen creëren.”
Wat voeg jij toe binnen zo’n Leerpretpark?
“Reflectie, promotie en meetmomenten. Als je niet meet, weet je ook niet wat je hebt geleerd. We willen werken met een bandje voor bezoekers zodat ze zelf kunnen kiezen welke data ze vastleggen. Drenthe kan zich hiermee profileren als een gigantisch Leerpretpark — een unieke kans.”
Welke rol zie je voor de Stichting Leerpretpark?
“Zij moeten een kwaliteitsselectie maken: wie hoort er wel, wie niet bij de leerattracties? Daarnaast moeten ze monitoren wat mensen leren én het geluksgevoel meten dat leren oproept. Want leren maakt gelukkig — het geeft een dopamineshot. Dat vergeten we vaak.”
“We creëren vonkjes, geen vinkjes.”
Wat gun je leerlingen het meest?
“Dat ze niet bang zijn voor hindernissen. Weerstand hoort bij het leven. Als je alleen maar risico’s vermijdt, gaat het een keer mis. Ik heb leerlingen gezien die jaren op vier bleven hangen, tot ze opeens de klik maakten en naar een acht schoten. Ze hadden het licht gezien.”
En wat wil je docenten meegeven?
“Creëer leeromgevingen waarin kinderen écht kunnen leren. Leg de nadruk op het proces, niet op het afvinken van doelen. Je weet dat je geslaagd bent als leerlingen aan het einde van de les stralen. Creëer vonkjes, geen vinkjes. Met een paar vonkjes heb je het al goed gedaan.”