De Efteling voor het leren
Je wordt onderwijsarchitect genoemd. Hoe is dat ontstaan?
“Ik ben begonnen als docent natuurkunde en natuurwetenschappen. Later vroeg de universiteit van Groningen mij om hoogleraren te helpen hun onderwijs te verbeteren. Dat bleek verrassend succesvol. Ik keek naar iemands kracht en bouwde daar een passende onderwijsvorm omheen. Die aanpak werd later ‘onderwijsarchitectuur’ genoemd. Uiteindelijk heb ik samen met de universiteit een bedrijf opgezet om docenten te helpen hun lessen anders te organiseren, zodat zij beter tot hun recht kwamen en studenten beter leerden.”
Je hebt zelf ook een school opgericht: het Enterprenasium. Waarom?
“Mijn vrouw en ik zochten voor onze dochter een middelbare school die paste bij haar ondernemende karakter. Die bleek er niet te zijn. Toen mochten we van het Hondsrug College een eigen schoolafdeling opzetten. We wilden dat leerlingen ondernemend konden leren, in echte context. Kunstles in het atelier van een kunstenaar, scheikunde in een laboratorium… Elk vak koppelden we aan de werkelijkheid, zodat leerlingen het later ook echt konden toepassen.”
Leren op plekken waar passie leeft
Het Leerpretpark bouwt voort op datzelfde idee?
“Zeker. In het Leerpretpark gaat het om leren op plekken waar mensen met passie aan het werk zijn. Geen strak controleerbare leerfabriek, maar een omgeving waar nieuwsgierigheid en spel centraal staan.”
Je zegt dat controle in het onderwijs soms een probleem is. Hoe bedoel je dat?
“Veel docenten streven naar honderd procent controle. Maar die drang werkt vaak averechts. Ze focussen op de paar procent lastige leerlingen en vergeten dat 95% gewoon goed meedoet. In het Leerpretpark draait alles om passie. Dat kun je minder goed controleren — en dat vinden scholen lastig. Door passie wél meetbaar te maken, laten we zien dat het werkt. Zelfs sceptici komen dan mee.”
Waarom past het Rensenpark volgens jou zo goed bij het concept?
“Omdat hier al een cultuur heerst van spelenderwijs ontdekken. We liepen door het park, spraken mensen zoals Linda Meijer van het Rensenlab, en zagen dat hun manier van werken precies is wat wij ‘Leerpret Attracties’ noemen. Je hoeft niemand naar binnen te dwingen. Mensen gaan omdat ze willen.”
Van leerplicht naar leerecht
Je spreekt liever over leerecht dan leerplicht. Kun je dat uitleggen?
“We hebben in Nederland leerplicht, maar eigenlijk is het schoolplicht. Veel scholen zouden niet voldoen aan het idee van ‘leerrecht’: het recht om te leren op een manier die bij je past. In het Rensenpark heb je dat wel. Je mag naar binnen, niet omdat het moet, maar omdat het aantrekkelijk is.”
Wat heb je geleerd van het opzetten van een eigen school?
“Dat je mensen moet verbinden aan hun passie. Niet dwingen, maar uitnodigen. In het verleden heb ik te veel aan touwtjes getrokken en wilde ik processen forceren. Nu weet ik dat passie alleen werkt als het vrijwillig is. Als mensen zich vrij voelen, gaan ze vanzelf spelen en ontdekken.”
Je zegt vaak dat er te weinig passie in het onderwijs zit. Waarom stoort je dat zo?
“Omdat we eenheidsworsten creëren. Een briljante IT’er hoeft toch niet goed te zijn in Frans? Onze maatschappij heeft juist specialisten nodig met liefde voor hun vak.”
Een park dat kan uitwaaieren
Hoe zie je de samenwerking in en buiten het park?
“Verbinding op basis van passie is de kern. Attracties versterken elkaar als ze samenwerken, zonder hun autonomie te verliezen. Het Leerpretpark moet niet alleen voor Emmen zijn; het moet kunnen uitwaaieren naar de hele regio, misschien zelfs het land. Onderwijsinstellingen kunnen hun kennis koppelen aan leerdoelen in het park. Zo ontstaat de noodzakelijke kruisbestuiving.”
Wat moet het Leerpretpark vooral uitstralen?
“Dat leren fantastisch is. Dat leren zonder dwang en angst — maar mét plezier — niet alleen leuker, maar ook effectiever is. Dat is wetenschappelijk bewezen en de attracties in het park weten dat allang. Passie brengt je van A naar B.”
Waar komt jouw passie voor leren vandaan?
“Het zit waarschijnlijk in mijn genen. Ik heb altijd moeite gehad met hoe leren soms stukgemaakt wordt. Zelf leer ik de hele dag door en geniet ervan: het moment dat je iets kunt wat je daarvoor niet kon, dat is magie. Dat gun ik iedereen.”
“De Efteling voor het Leren ontwikkelen. Een plek waar mensen graag komen, rondlopen met een glimlach en een mooie ervaring rijker vertrekken.”
En wat is jouw grote droom?
“Onderwijs zou niet gebouwd moeten zijn op angst en dwang. Helaas voelt het soms alsof we strafkampen bouwen voor kinderen die niets verkeerd hebben gedaan.”
Is leren met passie haalbaar voor elke docent en leerling?
“Het is moeilijk, absoluut. Het vraagt veel van docenten. Maar het kan. Het probleem is dat veel mensen de moed hebben opgegeven. Te vaak hoor ik: ‘Hoe lang moet jij nog?’ Tragisch, want deze mensen begonnen ooit met vuur en liefde voor hun vak. Ik gun elke leerling én elke docent die passie en die vrijheid.”